Steam Trap สตีมแทรป คืออะไร
Steam Trap หรือ “กับดักไอน้ำ” คืออุปกรณ์อัตโนมัติที่ทำหน้าที่สำคัญ 3 อย่างคือ: ระบายน้ำคอนเดนเสท (น้ำที่กลั่นตัวจากไอน้ำ), ระบายอากาศและก๊าซที่ไม่ควบแน่นออกจากระบบ โดยที่ ต้องไม่ยอมให้ไอน้ำไหลรั่วออกไป
เราสามารถแบ่งประเภทของ Steam Trap ตามหลักการทำงานได้เป็น 3 กลุ่มหลัก ดังนี้ครับ:
1. Mechanical Traps (แบบกลไก)
อาศัยความแตกต่างของ ความหนาแน่น (Density) ระหว่างน้ำและไอน้ำ โดยใช้ “ลูกลอย” เป็นตัวควบคุม
- Ball Float Trap (แบบลูกลอย): เมื่อน้ำไหลเข้าตัวดัก ลูกลอยจะยกตัวขึ้นเพื่อเปิดวาล์วระบายน้ำออก
- จุดเด่น: ระบายน้ำได้ต่อเนื่อง เหมาะกับงานที่มีปริมาณน้ำคอนเดนเสทมาก
- การใช้งาน: ใช้กับเครื่องแลกเปลี่ยนความร้อน (Heat Exchangers), หม้อต้ม (Calorifiers)
- Inverted Bucket Trap (แบบถ้วยคว่ำ): ใช้ถ้วยคว่ำอยู่ภายใน เมื่อไอน้ำเข้าถ้วยจะลอยขึ้นเพื่อปิดวาล์ว เมื่อน้ำเข้าถ้วยจะจมลงเพื่อเปิดวาล์ว
- จุดเด่น: ทนทาน ทนต่อค้อนน้ำ (Water Hammer) ได้ดี
- การใช้งาน: ใช้ในไลน์ท่อส่งไอน้ำหลัก (Main Steam Line), เครื่องซักรีดอุตสาหกรรม
2. Thermostatic Traps (แบบควบคุมด้วยอุณหภูมิ)
อาศัยความแตกต่างของ อุณหภูมิ (Temperature) ระหว่างไอน้ำ (ร้อนจัด) และน้ำคอนเดนเสท (ที่เย็นตัวลง)
- Balanced Pressure (แบบแผ่นไดอะแฟรม): ภายในมีของเหลวที่ขยายตัวเมื่อเจอความร้อนจากไอน้ำเพื่อไปปิดวาล์ว
- จุดเด่น: ขนาดเล็ก ระบายอากาศได้ดีเยี่ยม
- การใช้งาน: ใช้ระบายอากาศในระบบ (Air Venting) หรือหม้อต้มอาหารขนาดเล็ก
- Bimetallic Trap (แบบแผ่นโลหะคู่): ใช้แผ่นโลหะสองชนิดที่ขยายตัวไม่เท่ากันมาประกบกัน เมื่อร้อนจะโก่งตัวไปปิดวาล์ว
- จุดเด่น: ทนความดันสูงและอุณหภูมิสูงมาก (Superheated Steam)
- การใช้งาน: ไลน์ท่อส่งไอน้ำที่ยาวมากๆ หรือระบบที่ต้องการประหยัดพลังงานโดยใช้ความร้อนจากน้ำคอนเดนเสทบางส่วน
3. Thermodynamic Traps (แบบแผ่นจาน)
อาศัยความแตกต่างของ ความเร็ว (Velocity) และแรงดันของไหล (ตามหลักการของ Bernoulli)
- Disc Trap: ใช้แผ่นจานกลมๆ เป็นตัวปิดเปิด เมื่อไอน้ำความเร็วสูงไหลผ่านจะเกิดแรงดันต่ำใต้แผ่นจานทำให้จานตกลงมาปิดวาล์ว
- จุดเด่น: ขนาดกะทัดรัด ติดตั้งง่าย ทนต่อการกัดกร่อนและการแช่แข็ง (Freezing)
- การใช้งาน: นิยมที่สุดใน Steam Main Line Tracing (การดักน้ำในท่อส่งไอน้ำหลัก)
| ประเภท Steam Trap | ลักษณะการทำงานที่เหมาะสม | การใช้งานยอดนิยม |
| Ball Float | ระบายน้ำต่อเนื่อง, ปริมาณน้ำเยอะ | เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อน (Heat Exchanger) |
| Inverted Bucket | ทนทาน, รับแรงกระแทกได้ดี | โรงซักรีด, ระบบท่อส่งขนาดกลาง |
| Thermodynamic | ขนาดเล็ก, ดูแลรักษาง่าย | ท่อส่งไอน้ำหลัก (Main Line), งาน Outdoor |
| Thermostatic | เน้นระบายอากาศ | ตัวระบายอากาศ (Air Vent), งาน Tracing |
( ที่มา Gimini 13/3/2026 )
